Xe khách tự ý tăng giá vé dịp lễ 02/9 có vi phạm quy định pháp luật không?

1. Nhà xe có được tự ý tăng giá vé dịp lễ 2/9 không?

Việc nhu cầu đi lại tăng cao vào dịp lễ, Tết không đồng nghĩa với việc đơn vị vận tải được quyền tùy ý thu thêm tiền của hành khách.

Theo Điều 9 Luật Giá 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có nghĩa vụ niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật và công khai thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ.

Đối với hoạt động vận tải hành khách bằng xe ô tô, Thông tư 36/2024/TT-BGTVT quy định cụ thể về việc niêm yết giá vé, giá cước.

Theo đó, đối với xe vận tải hành khách theo tuyến cố định, đơn vị vận tải phải niêm yết tại quầy bán vé các thông tin như tên đơn vị kinh doanh vận tải, tên tuyến, giá vé (giá cước) đã kê khai, lịch xe xuất bến, dịch vụ phục vụ hành khách và khối lượng hành lý miễn cước. Giá vé, giá cước đã kê khai cũng phải được niêm yết trên phương tiện theo quy định.

Đáng chú ý, mẫu niêm yết giá vé đối với tuyến vận tải cố định tại Phụ lục III Thông tư 36/2024/TT-BGTVT thể hiện rõ giá vé một lượt, giá vé chặng (nếu có) và thông tin về thuế GTGT, bảo hiểm hành khách. 

Như vậy, nhà xe không được tự ý thu tiền cao hơn mức giá đã niêm yết với lý do nhu cầu đi lại tăng cao trong dịp Quốc khánh 02/9.

Tuy nhiên, cũng cần hiểu đúng rằng pháp luật không đồng nghĩa với việc mọi trường hợp giá vé tăng trong dịp lễ đều là vi phạm. Đơn vị vận tải có thể thực hiện việc điều chỉnh giá trong trường hợp đáp ứng đầy đủ các quy định về kê khai, công khai và niêm yết giá. Vấn đề pháp lý nằm ở việc giá được áp dụng có đúng với mức giá đã kê khai, công khai và niêm yết hay không.

2. Xe khách tự ý bán vé cao hơn giá niêm yết bị phạt bao nhiêu?

Theo khoản 2 Điều 13 Nghị định 87/2024/NĐ-CP, hành vi bán cao hơn giá niêm yết hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân định giá, kê khai giá thuộc trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt đối với hành vi này là từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với cá nhân. 

Trong trường hợp chủ thể vi phạm là tổ chức, mức phạt tiền được áp dụng gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân theo khoản 4 Điều 3 Nghị định 87/2024/NĐ-CP. 

Do đó, có thể khái quát như sau:

Như vậy, nếu một nhà xe đã công khai, niêm yết giá vé ở mức nhất định nhưng đến dịp lễ 2/9 lại tự ý thu tiền cao hơn mức giá đã niêm yết, hành vi này có thể bị xử phạt với mức 5 – 10 triệu đồng đối với cá nhân hoặc 10 – 20 triệu đồng đối với tổ chức, tùy thuộc vào chủ thể thực hiện hành vi và các tình tiết của vụ việc. 

3. Không niêm yết giá vé có bị phạt không?

Không chỉ hành vi bán vé cao hơn giá niêm yết, việc không thực hiện đúng quy định về niêm yết giá cũng có thể bị xử phạt.

Cụ thể, khoản 1 Điều 13 Nghị định 87/2024/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với một trong các hành vi:

• Không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ bằng một trong các hình thức theo quy định;
• Niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ không rõ ràng, gây nhầm lẫn cho khách hàng;
• Niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ không đúng giá cụ thể do cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân quyết định. 

Mức phạt nêu trên là mức phạt đối với cá nhân; đối với tổ chức, mức phạt tiền được áp dụng theo nguyên tắc gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân theo Nghị định 87/2024/NĐ-CP. 

4. Ngoài việc niêm yết giá, nhà xe còn phải công khai những thông tin gì?

Đối với vận tải hành khách theo tuyến cố định, quy định về niêm yết không chỉ dừng lại ở giá vé.

Theo Thông tư 36/2024/TT-BGTVT, tại quầy bán vé phải công khai các thông tin về đơn vị vận tải, tên tuyến, giá vé đã kê khai, lịch xe xuất bến, dịch vụ phục vụ hành khách trên hành trình và khối lượng hành lý miễn cước.

Trên xe, đơn vị kinh doanh vận tải cũng phải niêm yết các thông tin theo quy định, trong đó có giá vé đã kê khai, hành trình chạy xe, dịch vụ phục vụ hành khách, khối lượng hành lý miễn cước và số điện thoại đường dây nóng. 

Quy định này nhằm bảo đảm hành khách có thể dễ dàng nhận biết mức giá và các điều kiện của dịch vụ trước và trong quá trình sử dụng dịch vụ vận tải.

5. Kết luận

Dịp lễ Quốc khánh 2/9 không phải là căn cứ để nhà xe tự ý thu thêm tiền của hành khách ngoài mức giá đã được kê khai, công khai và niêm yết theo quy định.

Nếu đơn vị vận tải bán vé cao hơn giá niêm yết, hành vi này có thể bị xử phạt theo Điều 13 Nghị định 87/2024/NĐ-CP, với mức phạt từ 5 – 10 triệu đồng đối với cá nhân và từ 10 – 20 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, tùy trường hợp, người vi phạm còn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó có việc hoàn trả khoản tiền chênh lệch đã thu của khách hàng. 

Do đó, trước khi mua vé xe trong dịp Quốc khánh, hành khách nên kiểm tra và lưu lại thông tin về giá vé, đồng thời yêu cầu cung cấp vé hoặc chứng từ thanh toán để có cơ sở bảo vệ quyền lợi của mình nếu phát sinh tranh chấp hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật.