Từ 01/9/2026: Mở rộng công khai thông tin đất đai, môi trường và chuyển đổi số theo Luật Tiếp cận thông tin mới

Trong các nội dung được bổ sung, lĩnh vực đất đai là nhóm có nhiều thay đổi nổi bật nhất. Nếu như Luật Tiếp cận thông tin 2016 mới chỉ yêu cầu công khai các thông tin cơ bản như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư thì Luật 2026 đã mở rộng phạm vi công khai sâu hơn đáng kể. Theo Điều 17 của luật mới, cơ quan nhà nước phải công khai thêm kết quả điều tra, đánh giá đất đai; quyết định cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc; mốc giới sử dụng đất trong hành lang bảo vệ an toàn; cũng như các thông tin liên quan đến hỗ trợ tái định cư và các dự án, công trình trên địa bàn. Những quy định này được đánh giá sẽ góp phần hạn chế tình trạng thiếu minh bạch trong quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và quản lý quy hoạch tại địa phương.

Bên cạnh đó, luật mới cũng bổ sung nhiều yêu cầu công khai thông tin liên quan đến nhà ở và thị trường bất động sản. Các địa phương sẽ phải công khai danh mục dự án nhà ở cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài được sở hữu; danh mục các dự án nhà ở đang triển khai; chương trình và kế hoạch phát triển nhà ở; kết luận kiểm định chất lượng chung cư; kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; cũng như các quyết định di dời, cưỡng chế thu hồi nhà ở xã hội hoặc nhà ở công vụ. Việc mở rộng công khai các dữ liệu này được kỳ vọng sẽ giúp người dân và nhà đầu tư tiếp cận thông tin thị trường minh bạch hơn, đồng thời tăng cường giám sát đối với các dự án bất động sản.

Ngoài đất đai và nhà ở, Luật Tiếp cận thông tin 2026 còn bổ sung hàng loạt thông tin bắt buộc công khai trong lĩnh vực môi trường. Lần đầu tiên, các nội dung như báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, thông tin ô nhiễm môi trường, kế hoạch ứng phó sự cố môi trường, kết quả quan trắc chất lượng đất, không khí, nước mặt và nước ngầm được quy định rõ phải công khai cho người dân tiếp cận. Đồng thời, luật cũng yêu cầu công khai danh sách các nguồn thải có nguy cơ gây sự cố môi trường, thông tin về hệ sinh thái tự nhiên, khu bảo tồn và đa dạng sinh học. Đây được xem là bước tiến lớn trong việc minh bạch hóa dữ liệu môi trường và tăng trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý.

Một điểm mới đáng chú ý khác của Luật 2026 là lần đầu tiên bổ sung nhóm thông tin liên quan đến chuyển đổi số. Theo đó, các cơ quan nhà nước sẽ phải công khai kế hoạch chuyển đổi số đã được phê duyệt, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật của các nền tảng số dùng chung, kết quả đánh giá mức độ chuyển đổi số cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến của người dân. Quy định này phản ánh xu hướng thúc đẩy chính quyền số và tăng tính minh bạch trong quá trình xây dựng hạ tầng số quốc gia.

Ngoài các lĩnh vực trên, luật mới vẫn tiếp tục yêu cầu công khai nhiều nhóm thông tin quan trọng khác như ngân sách nhà nước, đầu tư công, đấu thầu, kết luận thanh tra, kiểm toán, phòng chống tham nhũng, xử phạt vi phạm hành chính, thông tin y tế, giáo dục và thị trường lao động. Đồng thời, hình thức công khai thông tin cũng được mở rộng. Nếu trước đây chủ yếu thông qua cổng thông tin điện tử hoặc website của cơ quan nhà nước thì từ năm 2026, các cơ quan còn có thể công khai thông tin qua cổng dữ liệu, nền tảng số, các kênh nội dung và trang cộng đồng chính thức.

Nhìn chung, Luật Tiếp cận thông tin 2026 cho thấy xu hướng đẩy mạnh công khai và minh bạch dữ liệu công, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, môi trường và đầu tư công. Trong đó, việc mở rộng nghĩa vụ công khai các thông tin về thu hồi đất, bồi thường, cưỡng chế kiểm đếm, hành lang an toàn và dữ liệu đánh giá đất đai được xem là thay đổi có tác động lớn nhất đối với người dân và doanh nghiệp từ ngày 01/9/2026.