Hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân có bị phạt tù không?

Đăng lúc Thứ sáu - 09/10/2026 13:44 bởi Hanel NAN

Trong thời đại công nghệ số, tình trạng thu thập, phát tán, mua bán dữ liệu cá nhân trái phép diễn ra ngày càng phức tạp và tinh vi. Đây không chỉ là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của cá nhân mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Vậy pháp luật Việt Nam quy định mức xử phạt hành chính và hình phạt tù ra sao đối với hành vi này?

Hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân có bị phạt tù không?

1. Dữ liệu cá nhân gồm những gì?

Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu cá nhân là thông tin dưới dạng ký hiệu, chữ viết, chữ số, hình ảnh, âm thanh hoặc dạng tương tự trên môi trường điện tử gắn liền với một con người cụ thể hoặc giúp định danh một con người cụ thể.

Dữ liệu cá nhân bao gồm:

Dữ liệu cá nhân cơ bản: Họ tên, ngày tháng năm sinh, số CCCD/CMND/hộ chiếu, số điện thoại, địa chỉ email, địa chỉ thường trú, tình trạng hôn nhân,…
Dữ liệu cá nhân nhạy cảm: Thông tin tài khoản ngân hàng, dữ liệu sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt), tình trạng sức khỏe, thông tin vị trí địa lý cá nhân,…

2. Mức xử phạt hành chính đối với hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân

Tùy thuộc vào bản chất hành vi và môi trường vi phạm, mức phạt tiền đối với hành vi thu thập, sử dụng, mua bán dữ liệu cá nhân trái phép được quy định như sau:

2.1. Xử phạt trong lĩnh vực công nghệ thông tin & giao dịch điện tử

Theo quy định tại Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP):

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với những hành vi sau:

Thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin về phạm vi, mục đích thu thập và sử dụng thông tin đó.
Cung cấp, chia sẻ hoặc phát tán thông tin cá nhân đã thu thập cho bên thứ ba khi chưa có sự đồng ý.

- Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với những hành vi sau:

Bán hoặc trao đổi trái phép thông tin cá nhân của người tiêu dùng.
Sử dụng thông tin cá nhân không đúng mục đích đã thông báo hoặc không được sự đồng ý của chủ thể.

(Lưu ý: Mức phạt tiền trên áp dụng đối với tổ chức; cá nhân vi phạm cùng hành vi thì mức phạt tiền bằng 1/2 tổ chức).

2.2. Xử phạt theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân

Đối với các vi phạm quy định nghiêm trọng về bảo vệ dữ liệu cá nhân (theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP), mức phạt hành chính có thể tăng cao tùy thuộc vào tính chất, quy mô vi phạm và nguồn thu bất hợp pháp thu được.

3. Hành Vi Mua Bán Dữ Liệu Cá Nhân Có Thể Bị Phạt Tù Bao Nhiêu Năm?

Khi hành vi thu thập, mua bán hoặc phát tán dữ liệu cá nhân có tính chất, mức độ nghiêm trọng (thu lợi bất chính lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự), người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Căn cứ Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015 về "Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông", khung hình phạt tù được quy định cụ thể như sau:

- Phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với những hành vi sau:

Mua bán, trao đổi, tặng cho, sửa chữa, thay đổi hoặc công khai hóa thông tin riêng hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên mạng máy tính, mạng viễn thông mà không được phép của chủ sở hữu.
Thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
Gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng

- Phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với những hành vi sau:

Áp dụng đối với các trường hợp phạm tội nghiêm trọng hơn, bao gồm:
Có tổ chức;
Bằng thủ đoạn tinh vi, chuyên nghiệp;
Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng trở lên;
Gây thiệt hại từ 500.000.000 đồng trở lên;
Dẫn đến tổn hại danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác;
Dẫn đến chết người hoặc ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

- Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Tags: dữ liệu cá nhân