SẢN XUẤT, ĐĂNG TẢI VIDEO BẠO LỰC CÂU VIEW TRÊN YOUTUBE BỊ KHỞI TỐ HÌNH SỰ: BÀI HỌC VỀ RANH GIỚI PHÁP LÝ TRONG SÁNG TẠO NỘI DUNG SỐ

Theo kết quả điều tra, các đối tượng này đã tự tổ chức dàn dựng, quay phim và phát sóng các video ngắn có chủ đề "giang hồ mạng", "xã hội đen" với nhiều phân cảnh bạo lực, đánh nhau, đòi nợ, cờ bạc, sử dụng hung khí nguy hiểm... Các video được đăng tải trên kênh YouTube do nhóm quản lý, thu hút hàng triệu lượt xem (như video "Một ngày tình nghĩa..." đạt hơn 4,7 triệu lượt xem, "Thói..." đạt hơn 1,8 triệu lượt xem). Không dừng lại ở việc câu view, các đối tượng còn nhận hàng chục triệu đồng tiền tài trợ, quảng cáo để lồng ghép vào sản phẩm.Kết luận giám định từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai xác định các phim ngắn này không đăng ký cấp phép phân loại phim, chứa nhiều nội dung bạo lực, cổ xúy hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự an toàn xã hội.

1. Phân tích Tội danh bị khởi tố dưới góc nhìn Bộ luật Hình sự

Các đối tượng trong vụ án bị xử lý về Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông quy định tại Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

• Khấu trừ yếu tố cấu thành tội phạm:

  • Khách thể của tội phạm: Xâm phạm đến chế độ quản lý an toàn thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông; đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự, an toàn xã hội và sự phát triển lành mạnh của môi trường mạng.

  • Hành vi khách quan: Đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái với quy định của pháp luật. Cụ thể ở đây là các video clips có nội dung bạo lực, đâm chém, giang hồ, cổ xúy tội phạm không qua kiểm duyệt hay cấp phép theo quy định của Luật Điện ảnh và Luật An ninh mạng.

  • Hậu quả & Động cơ: Thu lợi bất chính từ tiền quảng cáo/tài trợ; gây tác động tiêu cực đến tâm lý người xem (đặc biệt là thanh thiếu niên), kích động bạo lực và ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự địa phương.

• Khung hình phạt đối với Tội danh này:

  • Khoản 1 Điều 288 BLHS: Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

  • Khoản 2 Điều 288 BLHS: Nếu thuộc các trường hợp như Có tổ chức, Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng trở lên, Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội..., người phạm tội có thể đối mặt với mức án phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

2. Rủi ro pháp lý liên đới đối với Diễn viên, Người giúp sức và Nhãn hàng tài trợ

Một điểm đáng chú ý trong thông tin từ Cơ quan Điều tra Công an tỉnh Lào Cai là việc tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò của những người tham gia diễn xuất, giúp sức và các doanh nghiệp/nhãn hàng tài trợ quảng cáo. Dưới góc độ pháp lý, các nhóm đối tượng này cần lưu ý:

1. Đối với các Diễn viên quần chúng, Youtuber phối hợp, Ê-kíp sản xuất:

   • Nếu biết rõ nội dung phim là bạo lực, vi phạm pháp luật, không có phép nhưng vẫn tham gia quay phim, diễn xuất, chỉnh sửa video... thì có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò Đồng phạm (người giúp sức) theo Điều 17 Bộ luật Hình sự.

2. Đối với Doanh nghiệp, Cá nhân tài trợ quảng cáo:

   • Trách nhiệm vi phạm hành chính về QC: Theo Luật Quảng cáo 2012 và Nghị định 38/2021/NĐ-CP, việc đặt sản phẩm/thương hiệu quảng cáo vào các nội dung vi phạm pháp luật, kích động bạo lực, chưa qua kiểm duyệt có thể bị phạt tiền từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, đồng thời bị buộc gỡ bỏ sản phẩm quảng cáo.

   • Rủi ro liên đới hình sự: Nếu cơ quan điều tra chứng minh được việc tài trợ tài chính có tính chất "đặt hàng", cố ý tiếp sức hoặc kích thích nhóm đối tượng sản xuất các video bạo lực vi phạm pháp luật, bên tài trợ hoàn toàn có thể bị xem xét vai trò đồng phạm.

3. Bài học đắt giá cho cộng đồng Content Creator (Nhà sáng tạo nội dung)

Xu hướng làm phim ngắn, clip tình huống câu view để bật kiếm tiền hoặc nhận hợp đồng quảng cáo đang phát triển rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, ranh giới giữa Sáng tạo nghệ thuật và Hành vi vi phạm pháp luật là rất mong manh nếu người làm nội dung thiếu kiến thức pháp lý:

• Không phải nội dung nào cũng được tự do đăng tải: Luật Điện ảnh 2022 và Luật An ninh mạng 2018 nghiêm cấm việc sản xuất, phát tán các tác phẩm có nội dung kích động bạo lực, tuyên truyền lối sống tội phạm, cờ bạc, bạo lực học đường, giang hồ mạng.

• Chế tài kiểm duyệt phim đăng tải trên không gian mạng: Phim đưa lên mạng internet phải tuân thủ quy định về phân loại phim và hiển thị cảnh báo theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Việc tự ý sản xuất các bộ phim mang tính chất hư cấu nhưng có yếu tố bạo lực nghiêm trọng mà không qua kiểm duyệt đều nguy hiểm.

• Kinh doanh trực tuyến phải hợp pháp: Việc nhận tiền tài trợ, thu lợi từ lượng view (views) dựa trên các sản phẩm vi phạm pháp luật sẽ bị coi là hành vi thu lợi bất chính và bị tịch thu toàn bộ.

4. Khuyến nghị từ Luật sư

1. Dành cho Youtuber, TikToker, Kênh Media: Trước khi sản xuất các bộ phim ngắn/clip có kịch bản thương mại, ê-kíp cần tham vấn ý kiến của chuyên gia pháp lý hoặc luật sư để rà soát kịch bản, đảm bảo không vi phạm các điều cấm của Luật An ninh mạng, Luật Điện ảnh và Bộ luật Hình sự.

2. Dành cho các Doanh nghiệp/Nhãn hàng: Cần có điều khoản ràng buộc pháp lý chặt chẽ trong hợp đồng book KOL/KOC/Kênh Media. Tuyệt đối không tài trợ hoặc gắn nhãn hiệu vào các nội dung nhạy cảm, bạo lực, giang hồ mạng để tránh vừa thiệt hại thương hiệu, vừa vướng vào rủi ro pháp lý liên đới.